Wszystko ma swoją cenę.
Wybierając zdrowie płacimy rezygnacją z niezdrowych przekąsek i czasem który poświęcamy na sen i aktywności fizyczną.
Wybierając brak ograniczeń dietetycznych i jedzenie po kokardę płacimy nadwagą i wysokim stężeniem glukozy we krwi.
Zawsze jest cena.
Rachunek przychodzi natychmiast lub po jakimś czasie.
Ale zawsze przyjdzie.
Praca nad zmianą nawyków żywieniowych to wyjście ze strefy komfortu-wymaga od nas więcej uważności, skupienia, pracy, samodyscypliny.
To jest cena.
Praca nad zmianą nawyków żywieniowych to proces. Składa się z kilku etapów. Znajomość ich pomoże Tobie zrozumieć w którym miejscu jesteś-często myślisz, że nawaliłeś i zaczynasz od zera. Tak nie jest. Zmiana nie jest procesem liniowym (systematycznego przechodzenia z fazy do fazy) lecz procesem spiralnym.
O jakich fazach mówię:
- FAZA PRZEDKONTEMPLACJI – człowiek nie jest świadomy lub niedocenia swojego problemu, nie ma zamiaru zmieniać swoich zachowań w najbliższym czasie; niekiedy, pod wpływem namów lub presji ze strony osób z najbliższego otoczenia, podejmuje pewne próby, które zarzuca gdy presja znika i wraca do poprzednich zachowań. np:
- Pan Adam zapisuje się do dietetyka, bo żona mu kazała. Po tygodniu diety zarzuca cały projekt.
- 17letnia Ania lekceważy uwagi rodziców oraz pielęgniarki i nie chce podjąć pracy nad zmianą nawyków, bo nie widzi problemu swojej otyłości.
- FAZA KONEMPLACJI – człowiek uświadamia sobie swój problem i poważnie myśli o zmianie w najbliższym czasie, rozważa „za i przeciw”, ale jeszcze nie jest gotowy do wprowadzenia zmiany w życie; np.
- Pan Adam zauważa, że ma problem z zawiązaniem butów, oraz że zlał się potem wnosząc zakupy na 2gie piętro. Dopatruje się przyczyny w nadmiernej masie ciała. Czuje, że nie chce być otyły, ale boi się podjąć zmiany bo dieta kojarzy mu się z rezygnacja z ulubionych przekąsek.
- Ania nie mieści się w swoje ulubione szorty. Zaczyna myśleć, że chyba przytyła. Chciałaby schudnąć i zaczyna czytać trony internetowe poświęcone tematyce fit.
- FAZA PRZYGOTOWANIA – człowiek podejmuje decyzje o zmianie zachowania i planuje dokonać jej w najbliższym czasie; np.
- Pan Adam zbiera się w sobie, świaodmi i dobrowlonie umawia na wizytę do dietetyka.
- Ania postanawia chudnąć i prosi o pomoc rodziców.
- FAZA DZIAŁANIA – człowiek modyfikuje swoje zachowania, praktyki i środowisko aby rozwiązać swój problem; wymaga to konsekwencji, czasu i energii dla osiągnięcia założonego celu; (zawsze jest cena!)
- Pan Adam realizuje plan dietetyczny, chodzi na siłownię, zaczyna pić więcej wody, regularnie się waży .
- Ania zapisuje się na lekcje zumby, obiady zaczyna jeść w barze ze zdrową żywnością zamiast w restauracjach typu Fast-food.
- FAZA PODTRZYMYWANIA – człowiek stara się zapobiegać powrotowi do poprzednich zachowań oraz utrwalić to co uzyskał przez swoje działanie; jest to faza kontynuacji zmiany (a nie stagnacji!) np.
- Pan Adam i Ania dalej dbają o siebie, ćwiczą, zdrowo się odżywiają, w dalszym ciągu wymaga to od nich pracy i uważności.
U większości ludzi pierwsze próby zmiany zachowań nie zawsze kończą się sukcesem. Niepowodzenia powodują konieczność powrotu do wcześniejszych faz i nowych prób. To jest ok. To jest normalne, bo zmiana jest procesem spiralnym.
*Prochaska J.O., DiClemente C. C., Norcro J. C.: In search of how people change. Applications to addictive behaviours. American Psychologist 1992, 47,9,1102 (B. Woynarowska)
